“Không có báo chí cách mạng thì không có cách mạng Việt Nam thành công” – lời khẳng định của Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn nguyên giá trị khi đất nước bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên của chuyển đổi số, hội nhập sâu rộng và phát triển bền vững. Năm 2025 đánh dấu 100 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam – một hành trình vẻ vang, đầy bản lĩnh và trách nhiệm.
Khởi nguồn từ sứ mệnh khai sáng
Ngày 21/6/1925, báo Thanh Niên – cơ quan ngôn luận của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên – do Nguyễn Ái Quốc (Chủ tịch Hồ Chí Minh sau này) sáng lập tại Quảng Châu (Trung Quốc) đã ra số đầu tiên. Đây là tờ báo đầu tiên mang tính chất cách mạng, tuyên truyền chủ nghĩa Mác – Lênin, cổ vũ phong trào yêu nước, tổ chức lực lượng cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Đây là cơ quan ngôn luận của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên (thường được gọi trong lịch sử là Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội) – tổ chức tiền thân của Đảng Cộng sản Việt Nam. Báo Thanh Niên ra đời đánh dấu sự hình thành nền báo chí cách mạng Việt Nam với vai trò tuyên truyền, giác ngộ lý tưởng cách mạng, và vận động quần chúng đấu tranh chống thực dân phong kiến. Trang báo Thanh Niên được in bằng giấy sáp, viết tay bằng bút thép và chuyển bí mật về Việt Nam cùng các hoạt động huấn luyện chính trị tại số nhà 13/1 đường Văn Minh, Quảng Châu.
Nguyễn Ái Quốc là “linh hồn” của tờ báo, đóng vai trò chủ biên và là tác giả chính cho đến khi Người phải rời Quảng Châu năm 1927.
Thực dân Pháp rất quan tâm, theo dõi và tìm mọi cách triệt phá tờ báo Thanh Niên ngay từ khi nó bắt đầu phát hành (1925), vì họ nhận ra đây là một công cụ nguy hiểm về tư tưởng và tổ chức, có khả năng đe dọa trực tiếp tới nền thống trị của mình tại Đông Dương. Thực dân Pháp nhận thấy: Báo Thanh Niên do Nguyễn Ái Quốc sáng lập, tuy phát hành từ Quảng Châu (Trung Quốc), nhưng mục tiêu chính là truyền bá vào nội địa Việt Nam, nhằm tuyên truyền chủ nghĩa Mác- Lênin, khơi dậy tinh thần yêu nước, đấu tranh lật đổ ách thực dân. Báo còn tổ chức đào tạo cán bộ, xây dựng cơ sở cách mạng từ xa - thể hiện tầm vóc chiến lược mà chính quyền thực dân không thể xem nhẹ.
Thực dân Pháp đã theo dõi và giám sát gắt gao: Mạng lưới mật thám Pháp ở Đông Dương và cả tại Trung Quốc được huy động để theo dõi Nguyễn Ái Quốc và các hoạt động xuất bản báo. Các tuyến đường vận chuyển báo Thanh Niên từ Quảng Châu về Việt Nam (qua biên giới Bắc Kỳ) bị mật thám và đồn binh kiểm soát nghiêm ngặt. Những người bị phát hiện phát tán, cất giữ hay đọc báo Thanh Niên đều có thể bị bắt, tra khảo và kết án tù.
Tờ báo Thanh Niên không chỉ là một tờ báo thông thường, mà là "vũ khí sắc bén của cách mạng", khiến thực dân Pháp cảnh giác cao độ, đàn áp quyết liệt, nhưng cũng không thể ngăn cản được sự lan tỏa của ngọn lửa cách mạng mà tờ báo đã thắp lên trong lòng dân tộc Việt Nam.
Tháng 2–3/1930, sau khi ba tổ chức cộng sản hợp nhất thành Đảng Cộng sản Việt Nam, Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên giải thể, và theo đó, báo Thanh Niên cũng ngừng xuất bản. Thay vào đó, báo chí của Đảng Cộng sản như Búa Liềm, Cờ Đỏ, Tạp chí Cộng sản… dần xuất hiện với tư cách là cơ quan ngôn luận chính thức của Đảng.
Từ mốc son ấy, Báo chí Cách mạng Việt Nam không chỉ là công cụ tuyên truyền, mà còn là vũ khí sắc bén trong cuộc đấu tranh tư tưởng, cổ vũ kháng chiến, kiến quốc và kiến tạo tương lai.
Đồng hành cùng cách mạng, vượt mọi gian lao
Trong suốt hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, Báo chí Cách mạng đã có mặt từ chiến khu đến mặt trận, từ rừng núi đến đô thị, phản ánh chân thực cuộc sống chiến đấu gian khổ và anh dũng của nhân dân ta. Hàng loạt tờ báo như Cứu quốc, Sự thật, Quân đội nhân dân, Giải phóng... đã trở thành truyền thông chiến đấu, thắp lửa niềm tin vào thắng lợi.
Nhiều nhà báo đã ngã xuống trên mặt trận thông tin – họ là chiến sĩ tiên phong, mang ngòi bút làm vũ khí để bảo vệ sự thật, truyền cảm hứng cho hậu phương và tiếp thêm ý chí cho tiền tuyến.
Báo chí trong công cuộc đổi mới và phát triển đất nước
Sau ngày đất nước thống nhất, đặc biệt từ khi tiến hành Đổi mới (1986) đến nay, Báo chí tiếp tục là lực lượng nòng cốt trong việc phản ánh, định hướng dư luận xã hội, đấu tranh chống tiêu cực, cổ vũ cái mới, nhân rộng điển hình tiên tiến.
Trong thời kỳ hội nhập, Báo chí không chỉ phản ánh hiện thực đa chiều mà còn đóng vai trò kết nối Việt Nam với thế giới, lan tỏa hình ảnh một đất nước yêu chuộng hòa bình, phát triển năng động và bền vững.
Báo chí Cách mạng trong kỷ nguyên số
Bước sang thế kỷ 21, báo chí Việt Nam đứng trước yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ – từ phương thức truyền thống sang báo chí đa nền tảng, đa phương tiện, lấy công chúng làm trung tâm. Cùng với đó là nhiệm vụ giữ vững vai trò định hướng, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đồng thời gia tăng chất lượng nội dung và tính chuyên nghiệp.
Báo chí cách mạng ngày nay không chỉ viết cho hôm nay, mà còn góp phần kiến tạo tương lai, bằng việc dẫn dắt nhận thức, lan tỏa giá trị tích cực và đề xuất chính sách phát triển vì con người.
Khẳng định vai trò dẫn dắt: Niềm tin – Trách nhiệm – Phụng sự
100 năm qua, báo chí cách mạng Việt Nam luôn thể hiện bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng, không ngừng đổi mới để phụng sự Tổ quốc và nhân dân. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, báo chí không chỉ là kênh truyền thông mà còn là lực lượng tư tưởng chiến lược, đồng hành cùng từng bước phát triển của đất nước.
Kỷ niệm 100 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam không chỉ là dịp tri ân những người làm báo mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm cao cả của báo chí cách mạng trong giai đoạn mới: bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, xây dựng xã hội dân chủ, nhân văn và phát triển bền vững. Những người cầm bút dù mới “nghiệp dư” trên các trang thông tin điện tử của Công ty song cũng luôn nhận rõ vai trò, trách nhiệm của mình trong sứ mệnh lan tỏa một hình ảnh mạnh mẽ và ấn tượng về thương hiệu Thép Việt-Sing như slogan của Công ty đã khẳng định: SỨC MẠNH CÙNG SỰ BỀN VỮNG!
Giang Lê
